LISTY NAJLEPSZYCH KSIĄŻEK



Klasyczne pozycje SF - to pierwsza z list. Jest ułożona według dat wydań książek w Wielkiej Brytanii. Tam też zresztą została stworzona - w związku z czym kliku autorów, tam uważanych za wielkich twórców science fiction, u nas wciąż pozostaje zupełnie nieznanych. A szkoda. Nie jest lepiej i z autorami, których książki pojawiły się w Polsce - dużo pozycji ich autorstwa wciąż pozostaje poza zasięgiem przeciętnego śmiertelnika (znaczy się osoby znającej wyłącznie język polski). Dlatego w pierwszej kolumnie podałem tytuły polskie - ale tylko tych książek, które były wydane w Polsce. Zrobiłem drobne przekłamania jedynie w przypadku kilku zbiorów opowiadań (podałem takie tytuły, jakie zaistniały w Polsce - zawartość owych wydanych w kraju zbiorów zapewne w dużej części pokrywa się z oryginalnymi wydaniami) i cykli: "Księgi Nowego Słońca" Wolfe'a to cykl rozpoczęty książką "Cień kata", a "Gdzie twój dom Ziemianinie?" jest dopiero trzecią częścią "Cities in Filght".

25 najlepszych powieści fantastycznych XX wieku - to lista ułożona przez księgarnie wysyłkową Amazon. Jej twórcy ułożyli ją z myślą wyłowienia 25 najlepszych powieści SF i Fantasy wydanych w ciągu ostatnich stu lat (ale co robi tutaj "Narzeczona księcia" Goldmana, to doprawdy nie wiem...). Narzekają, że wybór 50, 100, czy nawet 200 książek byłby o wiele prostszy, niż mordęga z odcinaniem doskonałych tytułów po to, by wybrać te 25 najlepszych. Dodatkowym kryterium w przypadku tej listy była dostępność książki w ofercie Amazonu. Jednak nie ma co załamywać rąk - Amazon jest ogromną księgarnią i rzadko której książki brakuje w jego ofercie. : )

Dwudziestka, bez której nie można się obejść - a przynajmniej tak sądzą jej twórcy. Lista została ułożona przez anglojęzycznego fana (czy krytyka - niestety, nie ma informacji o jej autorze/autorach), jednak, w odróżnieniu od poprzednich list, prawie wszystko z niej jest dostępne w języku polskim (u nas nie wyszła tylko jedna książka). W dodatku wydania są stosunkowo nowe, jest więc jak najbardziej użyteczna, i nie można się już tłumaczyć, że tego czy tamtego "nie można nigdzie dostać". W przypadku tej listy tytuły książek tłumaczę na polski, za wyjątkiem wspomnianego tytułu, który wyróżniłem innym kolorem (jak i w poprzedniej liście).

Klasyczna setka książek z Nowej Fantastyki - to lista ułożona przez Marka Oramusa, Lecha Jęczmyka i Wojtka Sedeńkę. Tutaj już występują książki wyłącznie polskie lub wydane w Polsce. Tego zresztą wymagał charakter tej listy - bowiem znajdujące się tu książki nie są najlepszymi na świecie, a najwartościowszymi wydanymi w Polsce na przestrzeni ostatniego wieku. Kryteria, jakimi się kierowano przy ich wyborze, były jasne - pozycja musiała być wydana przed 1997 rokiem, musiała być powieścią (odpadły zbiory opowiadań), oraz musiała należeć do sf (była tu mowa o naukowości gatunku). Na koniec padło w piśmie następujące zdanie: "Nie wypada nie znać tych książek". Lista ukazała się drukiem październikowym (181) numerze z 1997 roku. Oczywiście od razu wywołała gorące dyskusje co do zasadności umieszczenia na niej jednych utworów, a niezrozumiałego pominięcia innych. Ja sam mam wątpliwości przede wszystkim co do Witkacego. Bo boję się, że jeśli ktoś będzie się kierował zaleceniami tej listy, może się raczej zrazić do fantastyki, niż ją pokochać...

Moja setka : ) - W Polsce wyszło kilkaset dobrych, ciekawych, czy oryginalnych książek - i na dobrą sprawę warto byłoby je wszystkie przeczytać. Niestety, jako że większość z miłośników fantastyki nie dysponuje odpowiednią ilością wolnego czasu, z konieczności musi się więc ograniczać do czytania skromnej części wydawanych pozycji. Stworzyłem tę listę właśnie z myślą o wyłowieniu z księgarskich i bibliotecznych półek tych najwartościowszych (z różnych względów) książek. Starałem się kierować zarówno opiniami innych (czerpałem z list nagrodzonych książek, jak i list najlepszych pozycji z punktu widzenia fanów), jak i własnym gustem (dlatego będziecie w kilku miejscach zaskoczeni). Starałem się ograniczać do jednego, dwóch tytułów na autora, choć cierpiałem wówczas katusze - bo jak tu ograniczyć takiego Dicka, Heinleina czy Lema? Ostrzegam jednak, że lista może się czasami zmieniać. : )

Ranking tysiąclecia Fandomu Polskieg - idea tego rankingu była taka, coby podsumować mijające tysiąclecie i wyłowić najlepsze rzeczy (z fantastyki, ma się rozumieć), jakie w nim się przytrafiły. Akcja zbierania głosów na najlepsze dzieło literackie, pisarza, ale także dzieło komiksowe i dzieło filmowe, była szeroko rozreklamowana w branżowej prasie i ogólnie w środowisku fanowskim. Co rankingu, naturalnie nie uratowało, bowiem Polacy ostatnimi czasy są dość nieruchawi, jeśli chodzi o jakiekolwiek entuzjastyczne inicjatywy. Jeśli zaś chodzi o samą listę - jest skonstruowana dość dziwacznie, bowiem można było głosować na książki, cykle, serie, etc, co spowodowało, że np. taki "Wiedźmin" Sapkowskiego występuje na dwóch pozycjach. Podobnie "Gwieznde Wojny" Lucasa. To trochę zaciemnia wyniki... Aha - i jeśli napotkacie kropeczki zamiast kolejnego miejsca, to znaczy to, iż dzieło/pisarz znalazły się na dalszych pozycjach, i zostali podani w wynikach wyłącznie po to, by pokazać, jakie polskie dzieła/pisarze cieszą się najwyższą estymą wśród rodaków.

Co proponują w Rosji? - tutaj znajduje się pierwsza z rosyjskich list ułożonych na podstawie korespondencyjnego głosowania 159 krytyków. Zawiera 70 najlepszych (zdaniem tychże krytyków) książek fantastycznych rodzimego (tj. rosyjskiego) autorstwa. Łącznie głosowano na 1992 utwory literackie (jeśli się nie mylę, nie wszystko to są powieści), przyznając oceny od 1 do 10 (to mój domysł). Pod uwagę brano jednak wyłącznie oceny od 4 wzwyż. Lista powstała w roku 1998. Książki znane u nas mają przetłumaczony tytuł, nieznane - są zapisane w transkrypcji na literki łacińskie, i zaznaczone są na bordowo.

Co podoba się Rosjanom? - druga z rosyjskich list ułożonych na podstawie korespondencyjnego głosowania krytyków. Tym razem jest to 50 utworów zagranicznych, tłumaczonych na rosyjski. Jest to szczególnie interesująca lista, bowiem widnieje na niej kilka pozycji rodem z Polski. Tytuły książek wydanych w Polsce są podane w brzmieniu znanym z naszego rynku.

Lista lektur szanujących się homoseksualistów-fantastów - tę listę daję raczej w celach humorystycznych, niż instruktażowych. Jest to zbiór powieści (jeśli nie wierzycie, możecie sprawdzić pod adresem www.lambdasf.org/lsf/books/recommend.html), które są warte uwagi zarówno geja, jak i lesbijki. Więc uważajcie - jako że część z tych pozycji wyszła w Polsce (zaznaczyłem je na czerwono) - jeśli przypadkiem czytaliście większość z nich...