JOHN WYNDHAM - (10.07.1903 - 11.03.1969) - w rzeczywistości John Wyndham Parkes Lucas Beynon Harris (a nazwiskiem jest ten ostatni wyraz) - brytyjski pisarz sf. W ciągu swego życia posługiwał się wieloma pseudonimami, lecz każdy z nich był wariacją na temat jego rzeczywistych imion i nazwiska - John Beynon Harris, John Beynon, John Harris, Wyndham Parkes, Lucas Parkes, Lucas Beynon i Johnson Harris.
Urodził się w Knowle (Warwickshire). Do roku 1911 mieszkał w Edgbaston, potem jednak życie ciskało go po całej Anglii. Początkowo nie zamierzał żyć z pisarstwa i próbował swych sił w sądownictwie, rolnictwie, handlu i reklamie. Mimo to od roku 1925 pisał kolejne opowiadania i usiłował je sprzedawać. Sztuka ta udała mu się dopiero w roku 1931, kiedy to "Wonder Stories" opublikowało "Worlds to Barter" (podpisane jako Beynon Harris).
Publikowane przed wojną teksty nie były specjalnie ambitne. Przeważnie były to mniej lub bardziej fantastyczne historie przygodowe i detektywistyczne (też młodzieżowe - jak np. "The Secret People", gdzie podziemny świat zagrożony jest przez projekt przerobienia Sahary w jezioro), dość oryginalne, ale nie wnoszące nic nowego do gatunku.
Sytuacja ta zmieniła się po II wojnie światowej, którą Wyndham spędził w służbach cywilnych, oraz w armii. Przez tych kilka wojennych lat jego proza bardzo się zmieniła - zarówno od strony formalnej (większa elokwencja), jak i merytorycznej (poważniejsze tematy - początkowo głównie apokaliptyczne). Zmiana ta zresztą wyszła mu na dobre - mimo iż nadal był postrzegany jako pisarz sf, jego dzieła chętnie czytali nie tylko sympatycy tego gatunku. W dodatku rzadko któremu pisarzowi udaje się taka sztuka, jak Wyndhamowi - że prawie cała jego powojenna proza naprawdę jest warta uwagi, że rzadko który tytuł jest słaby i nie zapada w pamięć. Sukces ten spowodowany został między innymi tym, że Wyndham nie wikłał się w naukowe wyjaśnienia poruszanych zagadnień, a raczej koncentrował na pytaniu "co by było, gdyby". Z tego też powodu dość chętnie zajmował się spekulacjami nad zachowaniami jednostek w obliczu poważnego zagrożenia. Widziano w nim artystycznego spadkobiercę Wellsa, zaś Brain Aldiss określił obecne w prozie Wyndhama katastrofy mianem "przytulnych" - głównie dlatego, że temat ujęty był bardzo kameralnie, a akcja działa się w naszym świecie (dla Anglików tzw. "tuż obok", bo np. w Londynie), i w naszych czasach (lada dzień).
Ostatnie z jego książek niosły już większą dozę ciepła i optymizmu, co najlepiej widać po wydanej w roku 1968 powieści "Chocky". Możliwe zresztą, iż zmiana ta była spowodowana zmianą trybu życia Wyndhama - poślubił bowiem w roku 1963 Grace Wilson.
Książki Wyndhama obecne były na brytyjskich listach lektur szkolnych aż do lat 90-tych. Chętnie również sięgali po nie muzycy i filmowcy. Ci pierwsi - to Jefferson Airplane (utwory "Wooden Ships" i "The Crown of Creation" oparte były na "Poczwarkach") i australijski zespół The Triffids. Natomiast z reżyserów byli to: Wolf Rilla ("Village of the Damned" - "Miasteczko Przeklętych", 1960, GB), Steve Sekely ("Children of the Damned" - "Dzieci przeklętych", 1964, GB, kontynuacja "Village..."), Anton M. Leader ("The Day of the Triffids" - "Dzień Tryfidów", 1962, GB), Ralph Thomas ("Quest for Love", 1971, RPA/GB, na podst. "Random Quest") i John Carpenter ("Village of the Damned" - "Wioska przeklętych", 1996, USA).
Wymienianie najważniejszych powieści mija się z celem - są to wszystkie te, które zostały wydane w Polsce (czerwony kolor).





BIBLIOGRAFIA:

1935 - "The Secret People" [jako John Beynon]
1936 - "Planet Plane" ("Stowaway to Mars", "The Space Machine")
1951 - "The Day of the Triffids" ("Revolt of the Triffids")
- "Dzień tryfidów"
(Iskry 1975, 1991 (wyd. II, uzup.), tł. Wacława Komarnicka)
1953 - "The Kraken Wakes" ("Out of the Deeps")
- "Przebudzenie Krakena"
(ANDOR 1994, tł. Remigiusz Markoni)
1955 - "The Chrysalids" ("Re-Birth")
- "Poczwarki"
(Wyd. Literackie 1984, tł. Juliusz Kydryński)
1957 - "The Midwich Cuckoos" ("Village of The Damned")
- "Kukułcze jaja z Midwich"
(ANDOR 1994, tł. Remigiusz Markoni)
1960 - "Trouble with Lichen"
- "Kłopoty z nieśmiertelnością"
(ANDOR 1994, tł. Katarzyna Pawlak)
1968 - "Chocky"
- "Chocky"
(Gea 1994, tł. Andrzej Sawicki)
1969 - "Web"


Inne wydania polskie:

- "Dziwne historie" - zbiór opowiadań (Książka i Wiedza 1991, tł. Małgorzata Golewska-Stafiej, Leszek Stafiej) (Dziwna historia; Czwarte trafienie; Poprawka w czasie; Poszukiwanie; Wibrator trzeciej generacji; Obacz drogi jej...; Człowiek - mieszkaniec Ziemi)


Bibliografia zbiorów opowiadań i opowiadań dostępna jest tutaj