HENRY RIDER HAGGARD - (22.06.1856 - 14.05.1925) - urodził się w rodzinnym majątku Bradenham (Norfolk), gdzie nauczył się strzelać i jeździć konno. W wieku dziewiętnastu lat staraniem ojca otrzymał stanowisko prywatnego sekretarza Sir Henry'ego Bulwera, nowo mianowanego gubernatora Natalu, i wyjechał do Afryki. Tam starał się jak najlepiej poznać potężne plemię Zulusów, co wymogło na nim między innymi zaznajomienie się z zuluskim językiem. W 1876 uczestniczył w wojskowej wyprawie do Transwalu (własnoręcznie wciągnął na maszt brytyjską flagę na głównym placu Pretorii), gdzie wkrótce został Najwyższym Sędzią. W następnych latach, wraz z żoną (poślubioną w międzyczasie w Anglii) zajmował się hodowlą strusi, aż nastał rok 1884. Wybuchła wówczas wojna burska zmusiła go do powrotu do ojczyzny już na stałe. Podejmuje wówczas pierwsze próby pisarskie (rozprawa o najnowszej historii Afryki Południowej pt. "Cetewayo and his White Neighbours", oraz dwie trzytomowe powieści: "Dawn" i "The Witch's Head"), jednak nie przynoszą mu one sławy.
Przełom następuje w roku 1885, kiedy to Haggard, wzburzony książką Roberta Louisa Stevensona pt. "Wyspa skarbów" (ponoć uznał ją za "miernotę niegodną wyrafinowanego czytelnika" i chciał w związku z tym pokazać światu, jak powinna wyglądać dobra powieść przygodowa) pisze i publikuje swoją najgłośniejszą powieść - "Kopalnie króla Salomona". Od tej pory porzuca zawód prawnika i całkowicie poświęca się pisarstwu. Interesują go przede wszystkim nieznane lądy i tajemnicze ludy. Akcja jego powieści dzieje się najczęściej we współczesnej Afryce, która na przełomie wieków miała wiele niezbadanych rejonów. Tam też właśnie z reguły była umieszczona akcja niesamowitych, przepełnionych czarami i mistyką historii. Haggard nie gardził też dawniejszymi czasami - pisał powieści o starożytnym Egipcie (np. "Kleopatra"), azteckiej Ameryce ("Córka Montezumy"), a nawet o Bizancjum ("The Wanderer's Necklace"). Na długie lata jego książki stały się kanonem powieści przygodowej - niedoścignionym i chętnie powielanym (czy wręcz plagiatowanym, jak to miało miejsce z powieścią Pierra Benoit "L'Atlantide", która była łudząco podobna do "The Yellow God"). Miarą popularności są też liczne ekranizacje jego książek: "Onej" (co najmniej 8 razy), "Kopalni króla Salomona" (5 razy), "Allana Quatermaina", "Ayeshy: Powrót Onej", "Stelli Fregelius", "Jess", "Mr. Meeson's Will", oraz trylogii zuluskiej ("Marie" 1912, "Child of the Storm", "Finished" 1916), na podstawie której (dowolnej raczej interpretacji) nakręcono wyświetlany u nas swego czasu w telewizji serial "Zulus Chaka".
Haggard pozostawił po sobie 75 książek (nie tylko przygodowoych). Napisał też autobiografię - "The Days of My Life" (1926). Napisano o nim szereg prac (uczyniła to też jego córka - Lilias Rider Haggard), opublikowano także jego listy. Do najważniejszych powieści Haggarda należą: "Ona", "Kopalnie króla Salomona" i cykl "Allana Quatermaina".
Drobnym "A" pozwoliłem sobie oznaczyć powieści należące do cyklu Allana. Kolejność tomów innych cykli podana jest w nawiasach znajdujących się za tytułem książki.





BIBLIOGRAFIA:

1885 - "The Witch's Head"
1885 - A "King Salomon's Mines"
- "Kopalnie króla Salomona"
(Gebethner i Wolff 1891, tł. P. J. Sier.; B-cia Wójcikiewicz 1927, tł. Bronisław Falk; Śląsk 1987, tł. Zofia Krajewska-Stochowa)
1886 - "Jess"
1887 - A "Allan Quatermain"
1887 - A "Allan the Hunter: A Tale of Three Lions" ("A Tale of Three Lions")
1887 - "She: A History of Adventure" (Ona 3)
- "Ona, Dzieje niezwykłej wyprawy"
(Kraków 1925, tł. Bronisław Falk)
- "Ona, czyli Historia niezwykłej wyprawy"
(Czytelnik 1987, tł. Ewa Krasińska)
1888 - "Maiwa's Revenge"
- "Zemsta Maiwy"
("Rój" 1928, tł. Witold Zechenter)
1889 - A "Allan's Wife and Other Tales" (Allan's Wife; Hunter Quatermain's Story; A Tale of Three Lions; Long Odds)
1889 - "Cleopatra"
- "Kleopatra"
(Wyd. Poznańskie 1958, tł. Zbigniew Musiał; Zysk i Ska 199, tł.)
1890 - "The World's Desire"
1891 - "Eric Brighteyes"
- "Eryk Promiennooki"
(Alfa 1987, 1993, tł. Irena Tarłowska; BF nr. 5)
1891 - "Nada the Lily"
- "Biała Lilijka"
(Gebethner i Wolff 1894, tł. M. Dz.)
1893 - "Montezuma's Daughter"
- "Córka Montezumy"
(Art "B" Press 1991, tł. Katarzyna i Andrzej Jankowscy)
1894 - "The People of The Mist"
1895 - "Heart of the World"
1896 - "The Wizard"
1899 - "Swallow: A Tale of the Great Trek"
1900 - "Elissa: The Doom of Zimbabwe"
- "Elissa"
("Rój" 1928, tł. Halina Zasztowtowa)
1900 - "Black Heart and White Heart and Other Stories" ("Black Heart and White Heart and The Wizard") (Black Heart and White Heart; Elissa: The Doom of Zimbabwe; The Wizard)
1903 - "Stella Fregelius: A Tale of Three Destinies"
1905 - "Ayesha, the Return of She" (Ona 4)
- "Ayesha, Duch gór "
(Drukarnia Ludowa 1925, tł. Bronisław Falk)
- "Ayesha, powrót Onej"
(? 199, tł.)
1906 - "Benita, an African Romance" ("The Spirit of Bambatse")
- "Benita"
(Lwów - "Słowo Polskie" 1908, tł. A. D.)
1908 - "The Lady of the Heavens" ("The Ghost Kings")
1908 - "The Yellow God"
1909 - "Morning Star"
1909 - "Queen Sheba's Ring"
- "Pierścień królowej Saby"
(J. Przeworski 1927, tł. Bronisław Falk; SAWW 1991, tł. Katarzyna i Andrzej Jankowscy)
1911 - "The Mahatma and the Hare, a Dream Story"
1911 - "Red Eve"
1913 - "Child of Storm (Mameena)"
1914 - "The Wanderer's Necklace"
1915 - A "Allan and the Holy Flower" ("The Holy Flower")
- "Święty kwiat"
(E. Wende 1926, tł. Stanisław Buczyński; Alfa 1991, tł. Roman Burzyński)
1916 - A "The Ivory Child"
- "Dziecię z kości słoniowej"
(tł. F. Wyszyński - dodatek "Gazety Warszawskiej" 1928; tł. Urszula Komierowska - "Rój" 1929, Alfa 1991)
1918 - "Love Eternal"
1918 - "Moon of Israel: A Tale of the Exodus"
1919 - A "The Ancient Allan"
1919 - "When the World Shook"
- "Przez przepaść wieków"
(J. Przeworski 1934, tł. Bronisław Falk)
1920 - "The Missionary and the Witch Doctor" ("Little Flower")
1920 - A "She and Allan" (Ona 2)
- "W krainie Kôr"
("Rój" 1930, tł. Witold Zechenter)
1920 - "Smith and the Pharaohs and Other Tales" (Smith and the Pharaohs; Magepa the Buck; The Blue Curtains; Little Flower; Only a Dream; Barbara Who Came Back)
1922 - "The Virgin of the Sun"
1923 - "Wisdom's Daughter" (Ona 1)
- "Córka Mądrości: opowieść o życiu i miłości Tej-Która-Musiała-Być-Posłuszna"
(Rebis 1992, tł. Monika Dalecka)
1924 - A "Heu-Heu or, The Monster"
- "Potwór Heu-Heu"
("Rój" 1926, tł. Bronisław Falk; Śląsk 1960, tł. A. W., seria "Złota Podkowa")
- "Heu-Heu czyli potwór"
(SAWW 1990, tł. Katarzyna i Andrzej Jankowscy)
1925 - "Queen of the Dawn: A Love Tale of Old Egypt"
1926 - A "Treasure of the Lake"
1927 - A "Allan and the Ice Gods (A tale of beginnings)"
- "Allan i Bogowie Lodów"
(Versus 1990, tł. Wiesław Marcysiak)
1930 - "Belshazzar"